ط
راحی نی ده سوراخ (کروماتیک نی):نی در عین سادگی ساختمان یکی از سازهای بادی کامل ایرانی است و امروزه توانسته در کنا ساز های دیگر در ارکستر های موسیقی ایرانی نقش
های مستقلی را ایفا کند.ولی هنوز در اجرای بسیاری از دستگاه ها (گام ها) فواصل و گوشه و بسیاری از قطعات ضربی با نواقصی همراه است که
این نواقص صرف نظر از تکنیک های نوازندگی به حضور ساختمان ساز مربوط می شوند.با توجه به تنوع اجرای ملودی های مختلف در موسیقی
ایرانی و انتظارات شنونده; تغیر در ساختار نی امری ضروری میباشد. در سده های قبل همانطورکه تاریخ نشان می دهد ساختار نی به شکل کنونی
که امروز در میان نوازندگان رایج است نبوده و نخواهد بود.
نمونه ای از تغیرات در ساختمان نی مثل اضافه کردن کلید و سوراخ و طراحی الگو های گوناگون(نی نه سوراخ پور آزاد (آزاد نی) )جهت رفع
نواقص ساز در چند دهه ی اخیر انجام شده است
.نمونه ای از این تغییرنیز طراحی نی کروماتیک(نی ده سوراخ) می باشد.در این الگو صدا و ساختار نی تغییری نیافته است.فقط تعدادی نت با اضافه
کردن سوراخ; به حدود صوتی اضافه شده است که تعدادی ازاین تنهاهمان ربع پرده هاهستند که درسازمعمول باگرفتنن نصف سوراخ ها به دست
می امد که اجرای این گونه نت های متغیردرسازموجب خفگی نت یا کرشدن صدا ومحدودیت اجرای تکنیک نوازندگی وعدم اجرای صحیح جملات
وملودی ها می باشد..با این تغییربرای نتهای ربع پرده ونیم پرده سوراخی مجزا وجود داردکه نوازنده راقادرمی سازد با تسلط وتکنیک بهتری نتها
رااجرا کند.
(اوج) نی است
یکی از قابلیت های سازموجود:بااضافه کردن سوراخ (سی کرن) نوازنده قادر است نتی را اجرا کند که حلقه ی اتصال بین صدای اول ( بم) ودوم.فقدان این نت در نی ھای معمولی باعث شده نوازنده درصدای اول نت(سی کرن)را تحت ھیچ شرایطی نتواند اجرا کند;ھرچند برای
نتھای (سی بمل)و(سی بکار)انقدر به زحمت می افتدکه ترجیح میدھد این نتھا رابه یکباره دو اکتاو بالا تر یا پایین تر(بسته به نوع
قطعه)بنوازداین کار موجب میشود در اجرای ارکستر نوازنده مجبور شودیک قسمت ازیک پاساژ یایک گام رادرصدای اول یا دوم وقسمت
دیگرآنرا در صدای سوم(غیث)بنوازد یا باالعکس دراین حالت پاساژ شکسته میشوددر صورتی که بقیه ی سازھا برای اجرا پاساژ از نتھای
پشت سر ھم استفاده می کنند.این جھش یا شکستگی نتھااز لحاظ قواعد ھارمونی گاه موجب شنیدن فواصل نامطبوعی درارکستر
میشود.!!
(قابلیت ھای دیگرساز):
_کاربردی کردن صدای بم نرم به عنوان صدای مستتقل.
_اجرای قطعات(گام ھا)راست کوک با تمامی گوشه ھا و تکنیک ھای اجرایی.
_اجرای تریل(بمل وکرن)به صورت واضح روی نتھای مختلف.
_اجرای ملودی ھادراکتاوھای بم وزیر و یا اجرای بسیاری ازگوشه ھا بدون استفاده از صدای غیث.
_ا جرای مرکب نوازی به طور ساده.
_ساختن سازی با فواصل کروماتیک.
_واضح شدن صدای نتھای(کرن وبمل).
_اجرای گام کامل در محدوده ی صدای بم وزیر.
ساز موجود در کوک سل مانندتمامی سازھا ساخته می شود و میتوان با کوک ھای (فا,سل دیز,لا)نیز نوازندگی کرد.
باوجود این ساز نوازنده نیاز به تعدد ساز ندارد و با ھمان کوک سل در ارکستر می تواند تمامی قطعات را به طور کامل وراحت اجرا کند و در
واقع نقش بیشتری رادر گروه به عھده می گیرد.
(محمدشجاعی)
Email address: moshojaei@yahoo.com
تصاویر این ساز...............
مقایسه ی نی شش سوراخ با نی ده سوراخ کروماتیک